خصوص مدت ربع شمالى را در دو كرّت رصد كرد . « 1 » علاوه مىكنم كه بيرونى موافق حصهء حركت وسطى شمس و اوج شمس كه خود او با رصد دقيق معلوم كرده بود جدولى براى مقدار حركت شمس در هر روز در غزنه ترتيب داد كه مبدأش نصف النهار روز سه‌شنبه آغاز سال 400 يزدگردى است . « 2 » 16 ، 17 . خاصيت فيزيكى الماس و زمرّد بيرونى براى كشف خاصيت فيزيكى الماس و زمرد شخصا به آزمايش دقيق پرداخت كه شرح آن را در فصل شخصيت علمى و اخلاقى وى نوشتيم . 18 . جزر و مدّ انهار و رودخانه‌ها بيرونى در كشف علّت و چگونگى جزر و مد انهار و رودخانه‌ها مثل رود جيحون و نيل و فرات و همچنين دريافتن علل و اسباب اينكه چرا اوقات جزر و مد رودخانه‌ها با يكديگر تفاوت دارد از اين قبيل كه مثلا حالت مدّ جيحون در اوقاتى روى مىدهد كه آب دجله و فرات رو به نقصان و كمى مىگذارد تحقيقات تازهء بىسابقه داشت كه شرح آن را در آثار الباقية [ ص 261 ] نوشته است .

--> ( 1 ) . قانون مسعودى ، ج 2 ، ص 655 - 660 . و در چاپ جديد به تحقيق عبد الكريم سامى الحيذى ط دار الكتب العلمية بيروت ، بايد گفت : در مدت ما بين نصف تابستان تا اعتدال خريفى . . . قانون مسعودى ج 2 ، ص 143 ( زمانى ) ( 2 ) . قانون مسعودى ، ج 2 ، ص 688 - 689 .